۱۳۹۵ جمعه ۶ اسفند
موسسه آموزش عالی صبح صادق
شرح مطلب
گزارش برگزاری همایش علمی دانشجویی حافظ در آئینه زمان

 
 
  
 

 

همایش علمی دانشجویی "حافظ درآیینه زمان"که از خردادماه 1393 به صورت فراخوان به دانشگاههای دولتی، پیام نور، آزاد و غیرانتفاعی سراسر کشور اطلاع رسانی شده بود، با هدف تشویق پژوهشگران جوان به گسترش و ژرف اندیشی در پژوهش های علمی و گفتگو و تبادل نظر شرکت کنندگان در عرصه های پژوهش زبان و ادب فارسی و آشنایی هرچه بیشتر دانشجویان و دانشگاهیان با فرهنگ و ادبیات ایران اسلامی و ابعاد شخصیتی خواجه شمس‌الدین محمد بن بهاءالدّین حافظ شیرازی و بررسی آراء و اندیشه های عرفانی این شاعر و عارف والامقام به عنوان یکی ازمولفه های مهم ادبیات کلاسیک فارسی در روز پنجشنبه 4 دی ماه 1393 از ساعت 8صبح لغایت 13 در محل سالن اجتماعات موسسه صبح صادق به همت معاونت دانشجویی و فرهنگی، و همکاری گروه آموزشی ادبیات فارسی و انجمن علمی دانشجویی ادبی"رودآفتاب" موسسه برگزار گردید.
 
محورهاوزمینه های پژوهش دراین همایش به شرح زیر است:
 
-      دین وعرف اندرشعرحافظ : تاثیرقران وحدیث درشعرحافظ،تصوف وعرفان ازدیدگاه حافظ،رندی درشعرحافظ،تاثیرادیان دیگردرشعرحافظ و ....
 
 
-      حافظ ومقوله های اجتماعی : ریاستیزی حافظ،حافظ وعدالت،حافظ وعقلانیت،جهان بینی حافظ،انسان شناسی،هستی شناسی حافظ،عشق ومعشوق درشعرحافظ و ...
 
 
-      علم وبلاغت درشعرحافظ : نقش حافظ درتحول غزل فارسی،دستور زبا نشناسی درشعرحافظ،ایهام،ابهام درشعرحافظ،موسیقی وحافظ و ....
 
 
-      حافظ وادبیات تطبیقی : حافظ درادبیات معاصر،گوته وحافظ،تاثیرحافظ برشاعران دیگرو ...
 
 

 

این همایش با تلاوت آیاتی از کلام الله مجید و اجرای سرود ملی جمهوری اسلامی ایران آغاز شد. در ابتدای این مراسم، ریاست محترم موسسه، جناب آقای دکتر محمدعلی اژه ای، ضمن خیر مقدم به دانشجویان و اساتید حاضر در جلسه، به تشریح اهداف برگزاری این همایش دانشجویی پرداخته و از زحمات دست اندرکاران همایش بویژه اساتید و دانشجویان گروه زبان و ادبیات فارسی، تقدیر و تشکر بعمل آوردند. ایشان عنوان «لسان الغیب» را بارزترین و برازنده ترین لقب حافظ دانسته و این لقب را نه یک عنوان رسمی و دولتی بلکه یک نام حقیقی و پُر مسمّی که بیانگر روحیه و شخصیت معنوی و عرفانی حافظ است، معرفی کردند.
 
در ادامه مراسم، کلیپ زندگی نامه حافظ پخش شده و اشعاری از دیوان غزلیات او توسط دانشجویان گروه ادبیات فارسی قرائت گردید.سپس مدیر محترم گروه ادبیات موسسه و رئیس کمیته علمی همایش، جناب آقای دکتر مهدی دهباشی، ضمن ارائۀ توضیحاتی راجع به همایش و سطح بالای علمی مقالات ارسال شده به دبیرخانه همایش به ایراد سخنرانی پرداختند. ایشان با اشاره به جهان بینی توحیدی و عرفانی حافظ، هدف از مطالعه شخصیت و اشعار او را، گذر از ظواهر الفاظ و ادبیات به معانی عمیق و معارف والای نهفته در آنها دانستند. به عقیده ایشان، حافظ در قالب توریه و به نحو سمبولیک، تمام نکات دینی، علمی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی را در اشعار خود بیان کرده است. یکی از خصوصیات مهم اشعار حافظ، ذو وجوه و ذو بطون بودن اشعار اوست؛ به این معنا متون منظوم و ادبی حافظ، تاب تفاسیر زیادی دارد لذا نباید بسیاری از اشعار او بخصوص اشعار عارفانه و فلسفی و عباراتی از قبیل وی، شراب، جام، بزم، زلف، رخ و... را به همان معنای ظاهری تفسیر کرد. دکتر دهباشی، رمز این ژرفنگری و جامعیت اشعار حافظ را در شخصیت ذو ابعاد و عرفانی او و ارتباط عمیق و معنوی وی با عالم معنا و ملکوت دانستند چنانکه خود حافظ به این امر اعتراف کرده است:«هرچه دارم همه از دولت قرآن دارم»
 
حافظ از این الفاظ و تعبیرات، استفاده بهینه کرده است؛ او عمیقترین و والاترین جلوه های آیات و روایات را ازین کلمات ارداه نموده است. به عنوان نمونه، منظور حافظ از این بیت که :« عنقا شکار کس نشود دام بازگیر» این است که مقام ذات الهی(عنقا)، را هیچکس نمی تواند بشناسد و این مقام غیبی در دام اوهام و افکار آدمیان صید نمی شود. تازمانی که انسان گرفتار انانیت و تکبر و درگیر علوم رسمی و ظاهری باشد، شمه ای از معرفت ناب الهی را استشمام نخواهد کرد و هیچگاه ذات الهی بر او تجلی نخواهد نمود.
 
در ادامه همایش، سخنران ویژه مراسم جناب آقای دکتر دفتریان، عضو هیئت علمی گروه ادبیات فارسی به ایراد سخنرانی پیرامون ویژگی های شخصیت ظاهری حافظ و موضوع دلدادگی، دلبستگی و عاشق شدن او پرداختند.
 
به اعتقاد ایشان، تمامی اشعار دیوان حافظ تنها جنبۀ عرفانی و آسمانی ندارد بلکه برخی از این غزلیات به ارتباطات زمینی و انسانی توجه دارد. اشعار مربوط به عشق و دلدادگی حافظ، همگی از جنس بیان انسانی است و اغلب به روابط بشری اشاره داشتهکه کمتر ارتباطی به عالم غیب و ملکوت دارد هرچند ممکن است به تعبیری بتوان بُعد عرفانی آن را نیز بررسی کرد.
 
ماجرا از اینجا آغاز می شود که حافظ با روحیه«دلم جز مهر مهرویان، طریقی بر نمی تابد» در گذرگاهی از شیراز زیبارویی را می بیند که سخت او را تحت تأثیر قرار داده  و در این هنگام از خویش سوال هایی می کند و آخر سر طاقت نیاورده و راز دلش را برای او فاش می کند و در پاسخ، جواب جالبی هم از این زیبارو می شنود که در این غزل پیداست:
 
یارب این شمع شب افروز ز کاشانۀ کیست؟       جان ما سوخت بپرسید که جانانه کیست؟ ...
 
اگر این زیبارو را تنها معشوقه زندگی حافظ بدانیم در جای جای غزلیات وی ویژگی های ظاهری این معشوق همچون وصف موی، روی، چشم، زلف، رخ، و... به زیباترین شکل بیان شده است به عنوان مثال:
 
در زلف چون کمندش ای دل مپیچ کانجا     سرها بریده بینی بی جُرم و بی جنایت
 
از غزلیات حافظ برمی آید که او هیچگاه دلدارخویش را ترک نکرده اما غزلیاتی وجود دارد که حکایت از قهر محبوبش دارد و حافظ در مقام بازسازی و استمالت و عذرخواهی و حتی توبه برآمده:
 
گر خاطر شریفت رنجیده شد ز حافظ       باز آ که توبه کردیم از گفته و شنیده
 
سرانجام بدانجا می رسیم که غزلیاتی وجود دارد که این دو دلداده به وصال رسیده و حافظ از این موضوع بسیار راضی و شادمان است:
 
مرا در خانه سروی هست کاندر سایۀ قدّش        فراغ از سرو بُستانی و شمشاد چمن دارم
 
حاصل پیوند این دو دلداده، فرزندی است که خیلی زودو احتمالاً در نوجوانی از دنیا رفته است و بعد از آن همسرش نیز قبل از حافظ دنیا را ترک می کند و در پایان می گوید:
 
اوقات خوش آن بود که با دوست به سر رفت     باقی همه بی حاصلی و بی خبری بود
 
پس از سخنرانی دکتر دفتریان و مراسم پذیرایی از میهمانان، از بین 47 مقاله پذیرفته شده، 12 مقاله جهت ارائه توسط دانشجویان منتخب شد و نهایتاً 6 مقاله در مرحله انتخاب و پس از داوری و اعلام نظر هیئت محترم داوران، لوح یادبود و جوایزی به برگزیدگان به شرح زیر اعطا گردید:
 
1-        مقام اول همایش: خانم مطهره اسحاقی، صفورا درویشی، با اهدای لوح تقدیر و جایزه نقدی به ارزش6 میلیون ریال
 
 
2-        مقام دوم همایش: خانم اعظم اسحاقی،با اهدای لوح تقدیر و جایزه نقدی به ارزش 5 میلیون ریال
 
 
3-        مقام سوم همایش: خانم سعیده موسویان، با اهدای لوح تقدیر و جایزه نقدی به ارزش 4 میلیون ریال
 
 
4-        مقام چهارم همایش: خانم نسیبه ناظمی، با اهدای لوح تقدیر و جایزه نقدی به ارزش 3 میلیون ریال
 
 
5-        مقام پنجم همایش: خانم سعیده محرابی،با اهدای لوح تقدیر و جایزه نقدی به ارزش 2 میلیون ریال
 
 
همچنین به نفرات بعدی که مقاله خود را در این همایش ارائه کردند، به ترتیب زیر، لوح تقدیر و یک جلد دیوان نفیس غزلیات حافظ به رسم یادبود، اهداء گردید:
 
1-     خانم فاطمه راستی2- زهره رنجبر 3- مریم خزایی 4- مریم ناظمی 5- فاطمه مرزبان پور 6- نجمه خواجه حسنی
 
مراسم اختتامیه با پخش کلیپی از اشعار و غزلیات حافظ و اهدای جوایز به ارائه کنندگان مقالات برگزیده به انجام رسید.این همایشدر ساعت 13 همان روز، با صرف نهار شرکت کنندگان در همایش به میزبانی معاونت دانشجویی و فرهنگی موسسه خاتمه یافت.                  


                     

 

1394/03/05
کلیه حقوق این پایگاه متعلق به موسسه آموزش عالی غیردولتی-غیر انتفاعی صبح صادق می باشد.